သီရိပ်ံခ်ီ အလႅာမဟ္ ဃာဇီ မုဟမၼဒ္ ဟာရွင္မ္ (၁၉၁၇-၁၉၉၃)

 

“သီရိပ်ံခ်ီ အလ္ဟာဂ်္ မုဖတ္စီ႐ုလ္ကုရ္အာန္ အလႅာမဟ္ ဃာဇီ မုဟမၼဒ္ဟာရွင္မ္”

 

“သီရိပ်ံခ်ီ အလႅာမဟ္ ဃာဇီ မုဟမၼဒ္ဟာရွင္မ္”၏မိဖမ်ားမွာ “ဦးေပၚသိန္း”ႏွင့္“ေဒၚပန္းပံု”တို႔ျဖစ္သည္။

 

(၁၉၁၇)ခု၊ဇန္န၀ါရီလ၊(၁)ရက္ေန႔တြင္ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္း၊ရမည္းသင္းခ႐ိုင္၊ လယ္ေ၀းၿမိဳ႕၌ ဖြားျမင္ခဲ့သည္။

 

ေမြးခ်င္း(၁၁)ေယာက္အနက္ ပဥၥမေျမာက္ ျဖစ္သည္။

 

ငယ္စဥ္က လယ္ေ၀းၿမိဳ႕ အစိုးရအေထာက္အပံ့ခံ “အစၥလာမီယာ မုဟမၼဒီယာ”ေက်ာင္း၌္ေရွးဦးစြာပညာသင္၍

 

လက္ဦးဆရာမွာ ရွမ္းအမ်ဳိးသား ေက်ာင္းဆရာက်မ္းျမတ္ကုရ္အာန္အာဂံုေဆာင္“ဟာဖိဇ္ဦးတင္”ျဖစ္သည္။

 

ထိုေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္စဥ္က ထူးခၽြန္သူ တစ္ဦးအေနႏွင့္ ဆရာတို႔၏ ခ်ီးက်ဴးျခင္းကိုခံရသည္သာမက

 

ေ၀လမင္းသားျမန္မာျပည္သို႔လာေရာက္ လည္ပတ္စဥ္က ေက်ာင္းတိုင္းတြင္ အေတာ္ဆံုး ေက်ာင္းသားကို ဆုေပးရာ

 

ထိုေက်ာင္းအတြက္ “ေ၀လမင္းသားေငြတံဆိပ္”ကို ရရွိခဲ့သည္။

 

လယ္ေ၀းတြင္  ျမန္မာစာ(၇)တန္းထိ ဘာသာေရးစာႏွင့္တြဲ၍သင္ခဲ့သည္။

 

(၁၉၂၉)ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊  စူရတီဗလီ၏  မြတ္ဖ္သီခ်ဳပ္ျဖစ္သူ “ေမာင္လာနာအိစ္မာအီလ္ဗိစၥမစ္လႅာဟ္”ကပို႔ေပး၍

 

ဟံသာ၀တီခ႐ိုင္ ေဒးဒေနာ ၿမိဳ႕ရွိ“ဒါ႐ုလ္အုလူမ္ေက်ာင္း”သို႔တက္ေရာက္ခဲ့သည္။

 

ေဒးဒေနာေက်ာင္း၌ အရဗီ၊ အူရ္ဒူ၊ဖာရစီိ စာေပတို႔ကိုသင္ယူခ့ဲသည္။

 

ျမန္မာစာႏွင့္ ပါဠိကိုအစၥလာမ္ ေပါင္းခ်ဳပ္က်မ္းကို ျပဳစုခဲ့ေသာ “ဆရာႀကီး ဦးထြန္းႂကြယ္”ထံမွ သင္ယူခ့ဲသည္။

 

(၁၉၃၁)ခုႏွစ္တြင္ “ဒါ႐ုလ္အုလူမ္ေက်ာင္း”ကို ေဒးဒေနာၿမိဳ႕မွ သမိုင္းသို႔ေျပာင္း ေရြ႕ခ့ဲသျဖင့္

 

“သမိုင္းဒါ႐ုလ္အုလူမ္ေက်ာင္း”၌ ပညာဆက္လက္ ဆည္းပူး ခ့ဲသည္။

 

ထိုစဥ္ ေက်ာင္းႀကီးကို အုပ္ခ်ဳပ္ေနေသာ ျမန္မာျပည္နယ္၊ “ဂ်မီအသ္ အိုလမာအဖြဲ႕”ကြဲသြား၍

 

ထိုေက်ာင္း၌ရွိေသာျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ ဆရာ(၂)ဦး အျဖဳတ္ခံရသည္ကိုမခံမရပ္ႏိုင္သျဖင့္

 

ေက်ာင္းသားအားလံုးကိုေခါင္းေဆာင္ကာ ေက်ာင္းကိုသပိတ္ေမွာက္ခဲ့သည္။

 

ေနာက္ဆံုးေက်ာင္းသားမ်ားဆႏၵအရလက္ရွိ “တာေမြဒါ႐ုလ္အုလူမ္ေက်ာင္း”ေနရာသို႔ေရႊ႕ေျပာင္းေပးခဲ့သည္။

 

“တာေမြ-ဒါ႐ုလ္အုလူမ္ေက်ာင္း”၏ ေက်ာင္းသားမ်ားစာရင္းတြင္ “ေမာင္လာနာဃာဇီ”၏အမည္မွာ ထိပ္ဆံုးကျဖစ္သည္။

 

 

 

(၁၉၃၅)ခုတြင္“မြတ္ဖ္တီမဟ္မူဒ္” (ေနာင္-အိုလမာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒)၏ ဖခင္“ဟာဂ်ီဒါ၀ူဒ္ဟာရွင္မ္ဆဗ္”၏ ပံ့ပိုးကူညီမႈျဖင့္

 

အိႏၵိယႏိုင္ငံ၊ စဟာရန္ပူရ္ ၿမိဳ႕ရွိ“မဇြာဟိ႐ုလ္အိုလူမ္အရဗီေက်ာင္းႀကီး”၌ သာသနာ့ပညာရပ္မ်ား ဆက္လက္ဆည္းပူးခဲ့သည္။

 

“စနဒ္” ေအာင္လက္မွတ္ရရွိၿပီးေနာက္ (၁၉၃၉)ခု၊ ႏို၀င္ဘာလတြင္  ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ျပန္လည္ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။

 

 

၄င္းေနာက္ “ေမာင္လာနာဃာဇီ”သည္ ရမည္းသင္းခ႐ိုင္၊ရင္းေတာ္ၿမိဳ႕တြင္ “မဒီနသုလ္ အုလူမ္ အရဗီေက်ာင္း”ကို

 

တည္ေထာင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။

 

“ဗမာမြတ္စလင္မ္ႏုိးၾကား ေရးအဖြဲ႕”တြင္ “ဘာသာေရးမွဴး”အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခ့ဲသည္။

 

ဘီအိုင္ေအေခတ္ တြင္ ရမည္းသင္း၌ ဘီအိုင္ေအအတြက္ လိုက္လံတရားေဟာေပးခဲ့သည္။

 

ဂ်ပန္မ်ားဆုတ္ခြာခ်ိန္တြင္ ဂ်ပန္တို႔က မသကၤာျဖစ္၍ (၉)ရက္တိုင္တိုင္ အစာေရစာမဲ့ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားျခင္းခံခဲ့ရၿပီး၊

 

အလႅာဟ္အရွင္ျမတ္၏ေက်းဇူးေတာ္ေၾကာင့္ သတ္ရန္လာသူကို လွည့္ျဖား၍ လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။

 

စစ္ၿပီးေခတ္တြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕မွ မြတ္စ္လင္မ္ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖတို႔၏ “မုဟမၼဒီယာအရဗီသိပၸံေက်ာင္း”၌

 

ေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္(၄)ႏွစ္ခန္႔ပညာပို႔ခ်ေပးခဲ့သည္။

 

(၁၉၄၅)ခုႏွစ္၊ဒီဇင္ဘာလ (၂၄)ရက္၊(၂၅)ရက္ႏွင့္(၂၆)ရက္တို႔တြင္ “ဆရာႀကီးဦးရာဇတ္”ဦးေဆာင္၍ ပ်ဥ္းမနားၿမိဳ႕၌

 

ညီလာခံႀကီးတစ္ရပ္က်င္းပကာ “ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာဗမာ မြတ္စ္လင္မ္ကြန္ကရက္(ဗ-မ-က)ကိုစတင္ထူေထာင္ရာတြင္

 

“ဘာသာေရးမွဴး” အျဖစ္ပါ၀င္ခ့ဲသည္။

 

(၁၉၄၆)ခုႏွစ္၊စက္တင္ဘာလ(၂၃)ရက္ေန႔တြင္ သာစည္ ၿမိဳ႕၌ဗ-မ-ကအဖြဲ႕ႀကီး၏ တာ၀န္ေပးအပ္ခ်က္အရ ညီညြတ္ေသာ

 

တိုင္းရင္းသား သာသနာ့ပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ျဖစ္ေပၚေရးအတြက္ သာသနာ့ပညာ႐ွင္မ်ားအစည္းအေ၀းႀကီးက်င္းပ၍

 

“ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာဗမာ မြတ္စလင္မ္အိုလမာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္”ဖြဲ႕စည္းရာတြင္ ဥကၠ႒အျဖစ္တင္ေျမႇာက္ခံရသည္။

 

(၁၉၄၇)ခု၊ႏို၀င္ဘာလ(၂၄)ရက္တြင္မိတၳီလာၿမိဳ႕၌က်င္းပေသာ “ဒုတိယအႀကိမ္ အိုလမာညီလာခံ”တြင္ ဥကၠ႒အျဖစ္

 

ထပ္မံေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခံရသည္။

 

(၁၉၅၁)ခု၊ေမလ(၁၉)ရက္တြင္ ရန္ကုန္၌ က်င္းပေသာ “တတိယအႀကိမ္ အိုလမာညီလာခံ”၌ (ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရိွ

 

ဂ်မီအသ္အဖြဲ႕ႏွင့္တစ္ဖြဲ႕တည္းအျဖစ္ပူးေပါင္းရာ)အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္အျဖစ္ေျပာင္းလဲေဆာင္ရြက္ခ့ဲသည္။

 

ဤအတြင္း က်မ္းျမတ္ကုရ္အာန္ဘာသာျပန္ဆိုရန္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ “အစၥလာမစ္စိုစိုင္တီ-ဘားမား”ဖြဲ႕စည္းရာတြင္

 

“တာ၀န္ခံဘာသာျပန္မွဴး”အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ရန္ ဦးခင္ေမာင္လတ္ (ထိုစဥ္က-၀န္ႀကီး၊တရားေရး၀န္ႀကီးဌာန)ႏွင့္

 

ဦးရရွစ္ (ထိုစဥ္က-၀န္ႀကီး၊ကုန္သြယ္မႈတိုးတက္ေရး၀န္ႀကီးဌာန)တို႔၏ ဖိတ္ေခၚခ်က္ အရ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ အေျခခ်ခ့ဲသည္။

 

(၁၉၅၄)ခု၊ႏုိ၀င္ဘာ(၂)ရက္တြင္ ဗ-မ-ကဌာနခ်ဳပ္႐ုုံး၌ ဗ-မ-က၊ အိုလမာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႏွင့္ ဗမာမြတ္စ္လင္မ္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္

 

(ဗ-မ-အ)တို႔မွ တစ္ဖြဲ႕လွ်င္ (၃)ဦးစီ္တက္ေရာက္၍ “အစၥလာမ္သာသနာေရးရာေကာင္စီ” ဖြဲ႕စည္းရန္ညႇိႏႈိင္းစည္းေ၀းခ့ဲရာ

 

ေမာင္လာနာဃာဇီသည္ ေမာင္လာနာ အိဗ္ရာဟီမ္အဟ္မဒ္(မဇြာဟီရီ)၊ေမာင္လာနာမြတ္ဖ္တီမဟ္မူဒ္တို႔ႏွင့္အတူ

 

အိုလမာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကိုယ္စားျပဳတက္ေရာက္ခ့ဲသည္။

 

၄င္းအစည္းအေ၀း ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ အိုလမာအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေမာင္လာနာဃာဇီက

 

“အစၥလာမ္ေကာင္စီစတင္ဖြဲ႕စည္းသည့္အစည္းအေ၀းႀကီး”ကိုလက္မွတ္ေရးထိုး ဖိတ္ၾကားခ့ဲသည္။

 

 

 

ယင္းဖိတ္ၾကားခ်က္အရ (၁၉၅၄)ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ၊ (၅)ရက္ ေန႔တြင္ “အစၥလာမ္သာသနာေရးရာေကာင္စီ”စတင္ဖြဲ႕စည္းရာတြင္

 

အိုလမာအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ျဖစ္သူ ေမာင္လာနာဃာဇီသည္ “အစၥလာမ္ေကာင္စီ” အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္အျဖစ္ပါေဆာင္ရြက္ခ့ဲသည္။

 

 

(၁၉၅၆)ခု “အစၥလာမ္ေကာင္စီ ပထမ အႀကိမ္ညီလာခံ”တြင္ ဒုဥကၠ႒ (စည္း႐ုုံးေရး) အျဖစ္တင္ေျမႇာက္ျခင္းခံရသည္။

 

ေမာင္လာနာဃာဇီသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား တိုင္းရင္းသားျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ ျမန္မာျပည္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူျဖစ္သည္။

 

အစၥလာမ္ႏွင့္သက္ဆိုင္ျခင္းမရွိေသာ ႏိုင္ငံျခားယဥ္ေက်းမႈဓေလ့ထံုးစံတို႔ကို အစၥလာမ့္တရားဓမၼသဖြယ္သြပ္သြင္းျခင္းကို

 

လက္မခံသူျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ အိုလမာအဖြဲ႕တြင္း အယူအဆကြဲလြဲမႈ မ်ားျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

 

–   ႏိုင္ငံေတာ္အလံ အေလးျပဳေရး/မျပဳေရး၊

 

–   အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို အစၥလာမ္ေကာင္စီအမႈေဆာင္အဖြဲ႕တြင္ ဆက္လက္ပါ၀င္ခြင့္ျပဳေရး/ မျပဳေရး၊

 

–   စစ္မႈထမ္းဥပေဒအရ ေမာ္လ၀ီမ်ား၊ ဗလီဆရာမ်ား၊အိမ္တြင္းပုန္း မြတ္စ္လင္မ္အမ်ဳိးသမီးမ်ားစစ္ပညာသင္ၾကားသင့္/မသင့္

 

စသျဖင့္ သေဘာ ထားကြဲလြဲမႈအခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ (၁၉၅၉)ခုႏွစ္တြင္ အိုလမာအဖြဲ႕မွႏုတ္ထြက္ခဲ့သည္။

 

(၁၉၆၀)ျပည့္ႏွစ္ “ဒုတိယအႀကိမ္အစၥလာမ္ေကာင္စီညီလာခံ”တြင္ ဌာနခ်ဳပ္ ဥကၠ႒အျဖစ္တင္ေျမႇာက္ခံရသည္။

 

(၁၉၆၂)ခု၊ဇန္န၀ါရီလ(၄)ရက္တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရခ်ီးျမႇင့္အပ္ႏွင္းသည့္“သိရိပ်ံခ်ီ”ဘြဲ႕ရရွိသည္။

 

(၁၉၆၀)ခု၊ “ဒုတိယအႀကိမ္အစၥလာမ္ေကာင္စီညီလာခံ”မွ အစျပဳ၍ (၁၉၉၂)ခု၊“(၁၂)ႀကိမ္အစၥလာမ္ေကာင္စီ္ညီလာခံ”အထိ၊

 

(၁၁)ႀကိမ္တိုင္ ဆက္တိုက္ ဌာနခ်ဳပ္ဥကၠ႒အျဖစ္ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ျခင္းခံခ့ဲရပါသည္။

 

 

 

 

အစၥလာမ္ေကာင္စီဌာနခ်ဳပ္ဥကၠ႒အျဖစ္သာသနာ့တာ၀န္ထမ္းရြက္လ်က္ရွိစဥ္ (၁၉၉၃)ခု၊ဧၿပီလ(၁၄)ရက္ေန႔တြင္

 

အလႅာဟ္အရွင္ျမတ္အမိန္႔ေတာ္ခံယူကြယ္လြန္ခ့ဲပါသည္။

 

 

 

 

(ဥကၠ႒ႀကီးအား အလႅာဟ္အရွင္ ဂ်ႏၷသ္သုခဘံုသုိ႔ ၀င္ေရာက္စံျမန္းခြင့္ျပဳေတာ္မူပါ)

 

 

 

 

ဥကၠ႒ႀကီးဃာဇီသည္ အထက္ပါအတိုင္း ၄င္း၏ ဘ၀သက္တမ္း တစ္ေလွ်ာက္ သာသနာေရး၊ အမ်ိဳးသားေရး၊ အဖြဲ႕အစည္း

 

တာ၀န္မ်ားကိုေက်ပြန္စြာထမ္းရြက္ခ့ဲသက့ဲသို႔ သာသနာ့ပညာျဖန္႔ခ်ိေရးကိုလည္း စြမ္းစြမ္းတမံေဆာင္ရြက္ခ့ဲပါသည္။

 

 

 

–   ကုရ္အာန္က်မ္းေတာ္ျမတ္၏ အလင္းျပက်မ္း (အစအဆံုး)၊

 

–   စူရဟ္ယာစီန္း၊

 

–   ဗုခါရီက်မ္း(ပထမ၊ဒုတိယ၊တတိယတြဲ)၊

 

–   တမန္ေတာ္ျမတ္၏ၾသ၀ါဒေတာ္က်မ္း(မစ္ရွ္ကာတ္က်မ္း)(ပထမ၊ဒုတိယတြဲ)၊

 

–   တမန္ေတာ္ျမတ္(စီရသြန္နဗီ)(ပထမ၊ဒုတိယ၊တတိယ၊စတုတၳ၊ပဥၥမတြဲ)၊

 

–   တမန္ေတာ္ျမတ္(အက်ဥ္း)၊

 

–   အစၥလာမ့္ေၾကးမံု(ပထမ၊ ဒုတိယတြဲ)၊

 

–   မိခင္မြန္၊

 

–   သမီးေတာ္၊

 

–   မြတ္စ္လင္မ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားဗလီအီဒ္ဂါဟ္သြားေရာက္၀တ္ျပဳခြင့္၊

 

–   ဃာဇီ့အသံ(ပထမ၊ဒုတိယတြဲ)၊

 

–   အလ္ကာမိကုရ္ဗာနီ၊

 

–   သံုးသြလာက္ႏွင့္ဟလာလဟ္၊

 

–   အရဗီသင္ခန္းစာ၊

 

–   အစၥလာမ္သင္ခန္းစာ(ပထမ၊ဒုတိယတြဲ)တို႔ကို ျပဳစု ျပန္ဆိုေရးသားခ့ဲပါသည္။

 

၄င္းအျပင္ ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္းတြင္ အစၥလာမ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ေရးသားခ့ဲသည္။

 

အစၥလာမ့္မဂၢဇင္း စာေစာင္မ်ားတြင္လည္း ေဆာင္းပါးမ်ားစြာေရးသားခ့ဲပါသည္။

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: