” အို…အိုမၼာခရမ္ ( Omar Khayyám ) ( ၁ )”

https://fbcdn-sphotos-c-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpf1/t1.0-9/p320x320/10511146_679245835458549_9054153749263211477_n.jpg

“တရုတ္လူမ်ိဳးေတြ မတ္မတ္ရပ္ၾက၊ အင္အားရွိေအာင္ ၾကိဳးစားၾက”ဟု ေမာ္စီတုန္း က ကမ႓ာကို အသိေပးလိုက္သကဲ့သို႕ အယာတိုလာကလည္း ေခတ္သစ္ မြတ္စလင္ထုကို ေရွ႕ေဆာင္ လမ္းျပသူ ျဖစ္ခဲ့
ေလသည္။

“ဘုရားသခင္၏ နိမိတ္” ဟု အဓိပၸယ္ရေသာ ” အယာတိုလာ” ဘြဲ့ခ်ီးျမႇင့္ျခင္းခံရသည့္ ထိုပုဂၢိဳလ္မွာ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္မွာ အီရန္ ေတာ္လွန္ေရး( Iranian Revolution ) ကို ဦးေဆာင္ခဲ့သူ ဓမၼဆရာ တဦးျဖစ္သည့္
“အယာတိုလာ ႐ူဟိုလာ ခိုေမနီ” ( Ayatollah Ruhollah Khomeini 24 September 1902 – 3 June 1989) ပင္ ျဖစ္ေပေတာ့သည္။ကမ႓ာေပၚရွိ ရွီယာ မြတ္စလင္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာက သူ႕ကို ကိုးကြယ္ခဲ့ၾကသလို အစၥလာမ္ အေျခခံဝါဒအား ျပန္လည္ ထူေထာင္သူ ပေရာဖက္( prophet ) ဟုလည္း သတ္မွတ္ၾကသည္။

စည္းကမ္းတင္းက်ပ္သည့္ ဘာသာေရး ေခါင္းေဆာင္တဦးဟု အမ်ားကသိထားသလို အေနာက္အုပ္စုကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးသမား မဟုတ္ဟုယူဆထားသူျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ သူ႕အေၾကာင္း ေသေသခ်ာခ်ာေလ့
လာထားသူေတြကေတာ့ အေျခအေနရ တင္းက်ပ္မႈအခ်ိဳ႕ရွိခဲ့ေသာ္လည္းလြတ္လပ္ အေတြးအေခၚရွိ ဖီလိုဆိုဖာ ပေလတို ( Plato ; 424/423 BC – 348/347 BC) ၏ ဒႆ န ေတြကို ေၾကညွက္ စြာ ေလ့ လာထားသူျဖစ္သလို ႏိုင္ငံေရး မွာလည္း ဩဇာတိကၠမ ၾကီးမားသည့္ ႏိုင္ငံေရး သေႏၶ ရွိေနျပီးသားျဖစ္သည္ကို သိၾကသည္။

ဒီေနရာမွာ အလ်င္းသင့္လို႕ ပါရွန္ ( Persian ) လူမ်ိဳးတို႕၏ ဘာသာေရးခံယူခ်က္ တေစ့တေစာင္း ႏွင့္ ရာဇဝင္ အနည္းအက်ဥ္းကို ေျပာျပမွ ျပည့္စံုမွာမို႕ ရွင္းျပပါရေစ။

တခါက ေရးခဲ့ဘူးသလို “ဘီဒူဝင္ အာရပ္” တို႕ဟာ ဘာသာေရးအေၾကာင္းျပျပီး စစ္ပြဲမ်ား ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾကေသာ္လည္း အုေမၼယာဒ္ မင္းဆက္( Umayyad Dynasty ) ကို တည္ေထာင္သည္က စ၍ ဘာသာေရး
ကိစၥသည္ အဓိက မဟုတ္ေတာ့ ႏိုင္ငံေရး ကိစၥသည္သာ အဓိက ျဖစ္လာေတာ့သည္။ သို႕ျဖစ္ေသာေၾကာင့္လည္း ဘာသာေရးထက္ ေငြ ႏွင့္ အာဏာသည္ ဘီဒူဝင္ အာရပ္ ကမ႓ာမွာ ေရွ႕တန္း သို႕ ေရာက္ ရွိခဲ့ၾကျပီး အေမရိကန္ ကို ပေထြးေတာ္ေနရသည့္ ဘဝ ယေန႕က်ေရာက္ေနျခင္းျဖစ္သလို “အာရပ္ ေႏြဦး” လိႈင္း တိုက္ခံရသည့္ အခါ အေျခမခိုင္သည့္ အေျခ အေနေၾကာင့္ တႏိုင္ငံျပီး တႏိုင္ငံ က်ဆုံး သြားရျခင္းျဖစ္သည္။

တကယ္တန္းေျပာရရင္ ဘီဒူဝင္ အာရပ္ေတြထက္ စာလ်င္ ပါရွန္တို႕ကဘာသာေရး ကိုင္း႐ိႈင္းၾကသည္ဟု ျမင္သည္။ ပါရွန္မ်ား အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ ျဖစ္လာျပီးေနာက္ သူတို႕ အစၥလာမ္ ဘာသာကို ခံယူၾကပံု
မွာ ပိုျပီး စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းသလို ကိုင္း႐ိႈင္းရာတြင္လည္း အာရပ္မ်ားထက္သာသည္။ အစၥလာမ္ ဘာသာကို ခံယူရာတြင္လည္း အာရပ္ေတြလို ႏိုင္ငံေရး အသုံးခ်လိုမႈထက္ ဒႆ န ဆန္ဆန္ လက္ခံခဲ့ၾကသည္။

ေအဒီ ၆၆၁ ခုႏွစ္တြင္ မုဟာမၼာဒ္ သခင္၏ သမက္ ျဖစ္သူ အလီ ( Alī ibn Abī Ṭālib (Arabic: علي بن أبي طالب ၊September 20, 601 or July 17, 607 or 600 – January 27, 661 ) ကြယ္လြန္
ပါသည္။ ဤတြင္ အစၥလာမ္ ဘာသာႏွစ္ျခမ္း ကြဲေလသည္။ ဆြန္နီ ႏွင့္ ရွီယာ ဟူ၍ ျဖစ္လာသည္။ ဆြန္နီ မြတ္စလင္မ်ားက လူမ်ားစု၊ ရွီယာ ( ရွအာ ဟုလည္း ေခၚသည္ ) မ်ားက လူနည္းစုျဖစ္သည္။ ရွီယာ မ်ားမွာ အလီ သခင္၏ ေနာက္လိုက္မ်ား ျဖစ္ၾကျပီး ပါရွန္ ပင္လယ္ေကြ႕ကိုရွီယာမ်ားက စိုးမိုးခဲ့ၾကသည္။ ပါရွန္မ်ားက အုေမၼယာဒ္ မင္းဆက္ကို တြန္းလွန္လိုက္ၾကျပီးေနာက္ အဘာဆစ္ မင္းဆက္ ( Abbāsid Dynasty ) ကို ထူေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ျမိဳ႕ေတာ္ကို ဒမတ္စကတ္ျမိဳ႕မွ ဘဂၢဒတ္ျမိဳ႕သို႕ ေရႊ့ေျပာင္းစဥ္က စခဲ့သည္။ဤ မင္းဆက္သည္ ေအဒီ ၁၂၅၈ ခုႏွစ္ “မြန္ဂို” က်ဴးေက်ာ္မႈျဖစ္မွ ပ်က္သုဥ္းခဲ့သည္။

အဘာဆစ္ မင္းဆက္ မ်ားအနက္ အထင္ရွားဆုံး ေခါင္းေဆာင္မွာ ဟာရြန္ အာလ္ ရာရွစ္( Harun al-Rashid ၊ Arabic: هارون الرشيد}; Hārūn ar-Rashīd) (17 March 763 or February 766 — 24
March 809) ျဖစ္သည္။ သူသည္ အဂၤလန္ ဘုရင္ ခ်ားလ္မိန္းႏွင့္ မိဖုရား အိုင္းရင္းတို႕ႏွင့္ ေခတ္ျပိဳင္ျဖစ္သည္။ သူ႕ အေၾကာင္းကို အာေရဗ် ညမ်ားဆိုသည့္ “တစ္ေထာင့္ တစ္ည” ပံုျပင္မ်ားေၾကာင့္  လူသိမ်ား သည္။ သူ႕ လက္ထက္တြင္အစၥလာမ္ အင္ပိုင္ယာ ၾကီးပြါးတိုးတက္ ခဲ့သည္။ အေနာက္ဘက္ ဂ်ီဘေရာ္တာ အငူ မွအေရွ႕ဘက္ အိႏၵဳ ျမစ္ဝွမ္း အထိ က်ယ္ဝန္းခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ သူသည္ ဘုန္းၾကီးေသာ္လည္း အသက္မရွည္ခဲ့ပါ။ အဘာဆစ္ မင္းဆက္မွ ေနာက္ဆုံး ခါလီဖာေခါင္းေဆာင္ကို ၁၂၅၈ တြင္ မြန္ဂို လူမ်ိဳးမ်ား သတ္၍ ေသဆုံးခဲ့ရသည္။

အာရပ္တို႕၏ နယ္ခ်ဲ႕ စစ္သမိုင္းတြင္ ဆီးရီးယားကို ေအာင္ႏိုင္ေသာအခါ ထိုသူတို႕သည္ဆီးရီးယား လူမ်ိဳးမ်ားထံမွ တဆင့္ ဂရိ အေတြးအျမင္မ်ားကို သိရွိခြင့္ ရၾကေလသည္။ အာရပ္တို႕သည္ ပေလတို ၏ အေတြးအေခၚထက္ အာရစၥတိုတယ္ ( Aristotle 384–322 BCE) ၏ အေတြးအေခၚကို ပိုျပီး အဆင့္ျမင့္သည္ဟု လက္ခံခဲ့ၾကသည္။

ေနာက္ေန႕ဆက္ေရးပါဦးမည္။

*( ဤ ေဆာင္းပါး အခ်က္အလက္ မွတ္တမ္းအား ေတာင္းဆိုသူ မိတ္ေဆြ အခ်ိဳ႕ ေၾကာင့္ ေရးပါသည္။)

.စာေရးသူ Andrew Soe ၏ Int’l ရႈေဒါင့္ျဖင့္ ေရးထားေသာ ေဆာင္းပါးအား ျမန္မာမြတ္စလင္မ္မီဒီယာမွ ျပန္လည္ကူးယူေဖၚျပပါသည္။ ေဆာင္းပါးပါ အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: